201. S. Breyer: Orzecznictwo w sprawach o służebności i inne dostępy do nieruchomości, BMS 5/63, s. 36. 202. S. Breyer: Mienie — przepisy ogólne dotyczące własności, treść i wykonywanie własności, Zrzeszenie Prawników Polskich 1966, s. 44—49. 203. W. Bugajski: Służebność drogi koniecznej (art. 33 § 1 pr. rzecz. — obecnie art. 145 k. c.) i zasady współżycia spo¬łecznego (art. 3 p. o. p. c. — obecnie art. 5 k. c.) a przepisy o energetyce i wywłaszczaniu nieruchomości, Pal. 7-8/65, s. 19. 204. S. Garlicki: Dopuszczalność zabezpieczenia wniosku o usta nowienie drogi koniecznej, Pal. 12/61, s. 47. 205. E. Kossowski: Ustanowienie służebności drogi koniecznej, NP 2/57, s. 82. 206. A. Kubas: Ustanowienie służebności drogi koniecznej, NP 3/66, s. 339. 207. J. Pietrzykowski: Postępowanie nieprocesowe w spra wach o charakterze majątkowym (art. 606—694 k. p. c), Zrzeszenie Prawników Polskich 1966, s. 31—33. 208. M. Rafacz-Krzyżanowska: Spostrzeżenia z praktyki nadzwyczajno-rewizyjnej na odcinku służebności grunto¬wych, BMS 2/61, s. 31. 209. J. Wasilkowski: Prawo rzeczowe w zarysie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1957, s. 108—109. 210. F. Zoll: Prawo cywilne w zarysie, t. II, z. 1, Księgarnia Po wszechna 1947, s. 120—122. 211. Sąd przy utworzeniu dla zamkniętego gruntu przechodu do drogi publicznej przez grunty sąsiadów może kierować się tym, że warunki gospodarcze zamkniętej nieruchomości wymagają przeprowadzenia dojazdu przez grunt przeciwnika wniosku, gdy dojazd ten zbliża wnioskodawcę do jego łąk. (C I 145/46 z dn. 21. 3. 1946 r., PiP 8/46, s. 125, t.). 212. I. Przez określenie „dostęp do drogi publicznej" (art. 33 pr. rzecz. — obecnie art. 145 k. c.) należy rozumieć takie połąc nie z drogą publiczną, które umożliwia wszelką niezbędną łącz ność nieruchomości z drogą publiczną, zarówno kołową, jak i pieszą. II. Uzasadnione jest ustanowienie służebności drogi publicz¬nej dla ruchu pieszego, gdy istniejący dostęp do drogi publicz¬nej nadaje się wprawdzie do ruchu kołowego, ale komunikacja piesza jest bardzo utrudniona. (I C 442/53 z dn. 18. 6. 1953 r., OSN 11/54, poz. 43). 213. Ustanowieniu służebności drogi koniecznej nie sprzeciwia się istnienie dostępu do drogi publicznej, gdy dostęp ten jest nie wystarczający, a doprowadzenie go do stanu odpowiadającego potrzebom pociągnęłoby za sobą koszty niecelowe z punktu widzenia gospodarczego. (I CR 938/54 z dn. 23. 9. 1954 r., OSN U/55, poz. 41). 214. Czasowa możność dojazdu do drogi publicznej przez grunt są siadów nie wyłącza dochodzenia ustanowienia służebności drogi koniecznej, ponieważ warunkujący zasadność roszczenia z ąrt. 33 § 1 i 2 pr. rzecz, (obecnie art. 145 § 1 i 2 k. c.) brak dostępu do drogi publicznej należy rozumieć jako takie poło żenie nieruchomości, w którym nie ma prawnie zapewnionego i nieskrępowanego wolą osób trzecich stałego dostępu do drogi publicznej. Dopóki droga okrężna lub inne drogi nie są dro gami publicznymi albo też nie ma na nich ustanowionych na rzecz nieruchomości powoda służebności przejazdu, dopóty brak jest podstaw do przyjęcia, że parcele powoda mają odpowiedni dostęp do drogi publicznej i że z tego powodu żądanie drogi koniecznej jest bezzasadne. Oddalenie roszczenia o ustanowienie drogi koniecznej dla nieruchomości, która nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, może nastąpić tylko po rozważeniu położenia tychże nieruchomości względem wszystkich gruntów, przez które droga konieczna mogłaby być przeprowadzona i po wskazaniu wła¬ściwej drogi, chyba że zachodzi oczywista nieprzydatność żą¬danej drogi. (4 CR 1021/57 z dn. 7. 2. 1958 r., OSN 11/59, poz. 51). 215. Jeżeli nieruchomość ma dostęp do drogi publicznej, lecz dostęp ten nie jest odpowiedni, w zasadzie rzeczą właściciela nieru chomości jest wykonanie na własny koszt urządzeń czyniących ten dostęp do drogi publicznej odpowiednim i w ten sposób zaspokojenie interesów swojej nieruchomości. Jednakże gdyby suma kosztów wykonania takich urządzeń i koszt ich utrzymania w należytym stanie oraz wartość uszczuplenia plonów nieruchomości, nie mającej odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, wskutek zmniejszenia powierzchni gruntu o obszar przeznaczony na urządzenia przewyższały — obliczone przez okres kilkuletni — znacznie wartość uszczuple¬nia plonów nieruchomości, przez którą droga miałaby prowa¬dzić, to żądanie ustanowienia za odpowiednim wynagrodze¬niem potrzebnej służebności drogi koniecznej byłoby w świetle art. 33 § 1 pr. rzecz, (obecnie art. 145 § 1 k. c.) uzasadnione. (III CR 195/62 z dn. 16. 2. 1963 r., OSNCP 1/64, poz. 19; OSPiKA 2/64, poz. 30 z notką W. S.). 216. Niedopuszczalne jest przyznanie drogi koniecznej w wypadku, gdy brak połączenia drogowego należy przypisać rażącemu nie dbalstwu właściciela gruntu. (C II 1159/45 z dn. 15. 1. 1946 r., PiP 5-6/46, s. 217, t.). 217. Interes społeczny wymaga możliwie pełnego wykorzystania w celach produkcyjnych każdego zdatnego pod uprawę gruntu i likwidacji nieużytków i odłogiem leżących części pól. Jeżeli niedogodność istniejącego dojazdu do gruntu wynika ze spa dzistości terenu, a więc właściwości działki, którą może usunąć sam jej użytkownik przez odpowiednie zniwelowanie pola, to w tych warunkach ustanowienie drogi koniecznej nastąpiłoby z naruszeniem § 1 i 2 art. 33 pr. rzecz, (obecnie § 1 i 2 art. 145 k. c). Nie oparte na przepisach prawa wytknięcie drogi przez całą długość działki małorolnych gospodarzy pozbawia produkcyj¬nego znaczenia pas ziemi i z punktu widzenia gospodarczego, jako zamiana uprawnej ziemi na drogę, jest sprzeczne z zada¬niem podnoszenia poziomu produkcji rolnej leżącym w inte¬resie Państwa Ludowego. (C 1182/52 z dn. 19. 6. 1952 r., PiP 1/53, s. 136). 218. Okoliczność, że wzajemne prawa i obowiązki właścicieli grani czących ze sobą nieruchomości reguluje przepis art. 33 pr. rzecz, (obecnie art. 145 k. c), wyłącza możliwość rozstrzygnięcia spra wy na podstawie art. 3 p. o. p. c. (obecnie art. 5 k. a). (4 CR 550/58 z dn. 6. 6. 1958 r., NP 6/59, s. 735). 219. W postępowaniu niespornym o ustanowienie służebności drogi koniecznej uprawnienie wnioskodawcy do wystąpienia z żąda niem (art. 2 § 1 k. p. n. — obecnie art. 506 k. p. c.) kształtuje się tak samo jak legitymacja czynna w procesie (art. 89 pr. rzecz. — obecnie art. 209 k. c). Natomiast krąg osób zaintere- sowanych (art. 13 § 1 i 2 k. p. n. — obecnie art. 510 § 1 k. p. c.) jest szerszy od kręgu osób legitymowanych biernie w procesie, ponieważ obejmuje każdego, kogo wynik postępowania choćby zaledwie dotyka. Do kręgu tego należą zatem nie tylko wszy scy spadkobiercy nieruchomości, przez którą droga konieczna miałaby prowadzić, lecz również wszyscy spadkobiercy nieru chomości nie mającej odpowiedniego dostępu do drogi pu¬blicznej. (III CR 195/62 z dn. 16. 2. 1963 r., OSNCP 1/64, poz. 19). 220. W myśl art. 33 § 1 pr. rzecz, (obecnie art. 145 § 1 k. c.) prawo żądania ustanowienia drogi koniecznej przysługuje jedynie właścicielowi. Przepis ten nie daje więc takiego prawa osobom wywodzącym swe prawo do działek jedynie z umów przed wstępnych, i to zawartych bez zachowania formy aktu nota rialnego. Brak ten jednak nie może stanowić podstawy do od dalenia wniosku o ustanowienie służebności drogi koniecznej, jeżeli wnioskodawcy stosownie do przepisów dekretu z dn. 18. 4. 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 18, poz. 107) mogą się ubiegać o odpowiednie orzeczenie władzy administra cyjnej. Ponieważ jednak powołaną do jego wydania jest wła dza administracyjna, sąd nie jest władny rozstrzygnąć, czy wnioskodawcom przysługują prawa wymienione w przepisie art. 5 ust. 1 pkt 1 dekretu z dn. 18. 4. 1955 r. Rzeczą sądu bę dzie przeto udzielenie wnioskodawcom terminu do wszczęcia odpowiedniego postępowania. (2 CR 526/57 z dn. 27. 9. 1957 r., OSN 1/59, poz. 19; RPE 4/58, s. 319, t.). Uwaga. Według jednolitego tekstu dekretu z dn. 18.4.1955 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78) art. 5 ust. 1 ma obecnie nume¬rację art. 6 ust. 1. 221. Sąd powszechny jest na podstawie art. 19 post. niesp. w zakr. pr. rzecz, (obecnie art. 626 k. p. c.)- właściwy do rozpoznania żądania właścicieli działek, które nie mają odpowiedniego do stępu do drogi publicznej, o ustanowienie dla tych działek drogi koniecznej (ścieżki) przez inne działki (art. 33 § 1 pr. rzecz. — obecnie art. 145 § 1 k. c). Właściwości tej nie uchyla okolicz- ność, że nieodpowiedniość dostępu do drogi publicznej polega na małej zdatności tej drogi lub jej odcinka w pewnych okre sach roku dla ruchu pieszego, ani też okoliczność, że żądanie ustanowienia drogi koniecznej wiąże się z interesem ogólnym z uwagi na znaczną liczbę działek, dla których droga ma być ustanowiona, a w związku z tym na liczbę właścicieli tych działek. (1 CO 29/54 z dn. 18. 9. 1956 r., PiP 5-6/58, s. 992). 222. Sądy nie są powołane do ustanowienia drogi ze względu na ogólne potrzeby mieszkańców. Należy to do właściwych orga¬nów administracji państwowej. Służebność drogi koniecznej, jako służebność gruntowa, może być ustanowiona tylko na rzecz konkretnie oznaczonej nieru¬chomości jako nieruchomości władnącej. (III CR 214/66 z dn. 23. 9. 1966 r., OSNCP 4/67, poz. 74; RPE 111/67, s. 314). 223. Złożenie przez uczestników postępowania zgodnych wniosków w sprawie ustanowienia drogi koniecznej nie może samo przez się uzasadniać jej ustanowienia oraz stanowić wystarczającą podstawę orzeczenia sądu w tym przedmiocie. Wzgląd na inte res społeczno-gospodarczy nakazuje wszechstronne i wnikliwe rozważenie całokształtu okoliczności sprawy celem dokonania prawidłowej i nie budzącej wątpliwości oceny, czy i o ile za chodzi rzeczywista potrzeba wyjęcia spod uprawy pasa użyt ków rolnych i przeznaczenia go na drogę. Uchylenie się przez sąd od tego obowiązku stanowi uchybienie, mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia w omawianym zakresie. (III CR 120/65 z dn. 13. 7. 1965 r., PUG 3/66, s. 97). 224. W świetle art. 855 k. p. c. (obecnie art. 730 k. p. c.) dopuszczalne jest wydanie tymczasowego zarządzenia w celu zabezpieczenia wniosku o ustanowienie drogi koniecznej. Sąd powinien jednak dokonać zabezpieczenia wniosku o ustanowienie drogi koniecz nej tylko wyjątkowo, gdy jest to konieczne do odwrócenia szkody (np. dokonania zwózki zbóż czy dokonania pilnych a niezbędnych zasiewów). (3 CO 21/61 z dn. 31. 8. 1961 r., OSNCP 1/63, poz. 13). Patrz także SŁUŻEBNOŚCI.