Listy hipoteczne były instytucją znaną tylko na terenie mocy obowiązującej kodeksu cywilnego niemieckiego. Według prze¬pisów kodeksu cywilnego niemieckiego hipoteka mogła być ustanowiona bądź jako listowa, bądź jako księgowa. Listowa polegała na wystawieniu przez władzę hipoteczną (urząd ksiąg gruntowych) listu hipotecznego jednocześnie z wpisem hipo¬teki do księgi wieczystej. List otrzymywał wierzyciel hipotecz¬ny. Do chwili wydania listu właściciel uzyskiwał na podstawie samego tylko wpisu jedynie hipotekę właściciela (§ 1163 k. c. n.). Do przeniesienia hipoteki listowej potrzebne było oświadczenie ustępstwa ze strony cedenta w formie pisemnej i wręczenielistu hipotecznego (§ 1154 k. c. n.). Inną formą obciążeń hipo¬tecznych na terenie mocy obowiązującej kodeksu cywilnego nie¬mieckiego był tzw. dług gruntowy, który podobnie jak hipoteka mógł być ustanowiony w formie długu gruntowego księgowego albo długu gruntowego listowego. Odmianą długu gruntowego był dług rentowy zapewniający wierzycielowi wypłatę z grun¬tu pewnej sumy pieniężnej w stałych periodycznych ratach. I ten dług mógł być ustanowiony w formie długu rentowego listowego lub księgowego. Stosownie do dekretu z dn. 10. 12. 1946 r. o rejestracji i uma¬rzaniu listów hipotecznych, listów długów gruntowych i rento¬wych, wydanych przed dniem 1. 9. 1939 r. (Dz. U. z 1947 r. Nr 5, poz. 19) posiadacze listów obowiązani byli przed¬stawić je do rejestracji wydziałowi ksiąg wieczystych sądu, który te listy wydał, przed upływem siedmiu miesięcy od dnia wejścia w życie tego dekretu (17. 1. 1947 r.). Po upływie ter¬minu rejestracji hipoteki listowe, długi gruntowe i rentowe zostały uznane za ustanowione z wyłączeniem wydania listu, a uprawnionym wierzycielem został ten, kto był wpisany do księgi wieczystej. Według przepisów tego dekretu przewidziane było specjalne postępowanie mające na celu umorzenie listu utraconego w okresie od dn. 1. 9. 1939 r. do dn. 17. 12. 1945 r. wskutek zniszczenia, zagubienia lub bezprawnego zaboru. 538. Encyklopedia podręczna prawa prywatnego, praca zbio rowa, Inst. Wyd. „Biblioteka Polska" 1931, t. I, s. 372—377, 395—407, t. IV, s. 2058—2061. 539. Puszczenie w obieg listów gruntowych na okaziciela bez ze zwolenia władzy państwowej jest nieważne i wobec tego za rządzony w takim przypadku przez sędziego wpis w księdze wieczystej podlega wykreśleniu; jednakże wada powyższa wpi su może być usunięta albo przez późniejsze udzielenie zezwo lenia władzy państwowej, albo przez zmianę wpisu i wymie nienie w nim osoby wierzyciela. (C III 755/45 z dn. 7. 3. 1946 r., PiP 4/46, s. 115, z glosą J. Sław¬skiego). 540. Niedopuszczalne jest umorzenie listu hipotecznego, gdy nieru chomość obciążona została przejęta na cele reformy rolnej. (C 576/48 z dn. 21. 10. 1948 r., PN 1/49, s. 474, t.; PUG 7—8/49, s. 167, t). Patrz także KSIĘGI WIECZYSTE.