579. S. Gołębiowski: Uwagi o reformie rolnej dóbr kościelnych w Polsce przedwrześniowej, PiP 6/67, s. 983. 580. S. Gołębiowski: Z problematyki reformy rolnej gruntów kościelnych w Polsce w latach 1918—1950, NP 3/67, s. 336. 581. M. Grudziński: referat wygłoszony na konferencji preze- sów | sądów wojewódzkich w dniu 13. 2. 1960 r., BMS 3-4/60, s. 1 (s. 22—23). 582. J. Paliwoda: Przebudowa ustroju rolnego — zakres działa nia administracji rolnej, Wydawnictwo Prawnicze 1964, s. 57—60. 583. J. Paliwoda: Rola aktu administracyjnego w kształtowaniu stosunków własnościowych w rolnictwie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1965, s. 137—141. 584. J. Sikorski, E. Korytowski, T. Dorożała: Praktyka notarialna, Wydawnictwo Prawnicze 1956, s. 45—48. 585. H. Świątkowski: Prawo rolne, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1966, s. 51—54. 586. Termin „nieruchomość włościańska (rustykalna)", użyty w art. 2 tymczasowego rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 1. 9.1919 r. normującym przenoszenie własności nieruchomości ziemskich, oznacza jedynie grunty znajdujące się we władaniu tzw. włoś cian (według terminologii używanej w Polsce w czasie wydania rozporządzenia), w tym władaniu zaś znajdowały się przeważ nie grunty o przestrzeni niewielkiej, w każdym zaś razie nie przekraczające — co do łącznego obszaru — norm przyjętych dla gospodarstw, utworzonych na podstawie dekretu z dn. 6. 9. 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Majątek „beneficjal ny" znajdujący się we władaniu probostwa powinien być uwa żany za nieruchomość kościelną, nie zaś za nieruchomość wło ściańską. Nieruchomości ziemskie należące do Kościoła Katolickiego lub gmin wyznaniowych innych wyznań nie mogą być dopusz¬czone do swobodnego obrotu bez uzyskiwania na to zezwolenia władzy administracyjnej (art. 1 cyt. rozp. w związku z art. 2 ust. 1 dekretu PKWN z dn. 6. 9. 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. (C 1088/48 z dn. 10. 2. 1949 r., OSN II-III/49, poz. 69; PiP 4/49, s. 110; PN 1/49, s. 477; PUG 7-8/49, s. 168). Uwaga. Rozporządzenie z dn. 1. 9. 1919 r. zwalniało od ogra¬niczeń obrotu grunty włościańskie (rustykalne). Wątpliwości, którym poświęcone są orzeczenia Sądu Najwyższego do tego rozporządzenia, dotyczyły przeważnie zagadnienia, co w no¬wych warunkach ustrojowych należy uważać za grunty wło¬ściańskie (rustykalne), a tym samym, czy umowa o przeniesie¬nie własności wymagała do swej ważności zezwolenia władzy. Stosownie bowiem do przepisów rozporządzenia, zmiany tytułu własności dokonane z pominięciem decyzji właściwej władzy lub niezgodnie z jej decyzją są w zasadzie nieważne. Czas trwania zezwolenia wynosił 6 miesięcy. Zezwolenie nie było wymagane, poza wspomnianym już wypadkiem, w którym cho¬dziło o nieruchomość włościańską (rustykalną): a) do działów spadkowych nieruchomości w wypadku śmierci właściciela przed dn. 1. 1. 1919 r., b) do przeniesienia własności nieruchomości na rzecz instytu¬cji państwowych lub komunalnych, c) do podziału nieruchomości przez upoważnione do tego insty¬tucje państwowe lub przez Państwo. Rozporządzenie obowiązywało na terenie całego kraju z wy¬jątkiem Górnego Śląska (w granicach sprzed 1939 r.). Dekre¬tem z dn. 13. 11. 1945 r. (Dz. U. Nr 51, poz. 295) jego moc roz¬ciągnięta została na obszar Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska. Pojęcie „nieruchomości ziemskie" określone zostało w § 1 rozporządzenia wykonawczego z dn. 12. 9. 1919 r. do tego roz¬porządzenia (Mon. Pol. z 1919 r. Nr 206). Według tego rozpo¬rządzenia za nieruchomości ziemskie uważane były nierucho¬mości położone poza granicami administracyjnymi miast. Rozporządzenie uchylone zostało przez art. 9 ust. 1 ustawy z dn. 13. 7. 1957 r. o obrocie nieruchomościami rolnymi (Dz. U. Nr 39, poz. 172). 587. I. Grunty stanowiące gospodarstwa rolne proboszczów są własnością kościelną i w zakresie obrotu podlegają tym samym normom prawnym co grunty należące do osób fizycznych i osób prawnych nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej. II. Stosownie do przepisów ustawy z dn. 20. 3. 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu pro¬boszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Fundu¬szu Kościelnego (Dz. U. Nr 9, poz. 87), przy sporządzaniu aktu notarialnego zbycia takiego gospodarstwa potrzebne jest przed-stawienie przez zbywcę — parafię Kościoła Rzymskokatolickie¬go — orzeczenia Urzędu do Spraw Wyznań stwierdzającego, że dana nieruchomość rolna stanowi gospodarstwo rolne pro¬boszcza. (II CR 221/64 z dn. 16. 5. 1964 r., OSNCP 6/65, poz. 99). Patrz ponadto poz. 1004. 588. Okoliczność, że ustawa z dn. 20. 3. 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki (Dz. U. Nr 9, poz. 87) reguluje odrębnie przejęcie na własność Państwa nieruchomości związ ków wyznaniowych, nie wyłącza przejęcia ich na własność Państwa z mocy przepisów ustawy z dn. 12. 3. 1958 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 71 z późn. zmian.), jeżeli zachodzą przesłanki takiego przejęcia. (4 CR 256/61 z dn. 19. 1. 1962 r., RPE 11/63, s. 358). 589. Rozpoznanie zagadnienia, czy dana nieruchomość ma charakter nieruchomości ziemskiej związku wyznaniowego w rozumieniu przepisu art. 1 ustawy z dn. 20. 3. 1950 r. (Dz. U. Nr 9, poz. 87) o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, nie należy do właściwości sądów. (3 CO 35/60 z dn. 20. 1. 1961 r., OSN 11/62, poz. 57; OSPiKA 2/62, poz. 42). Patrz ponadto poz.: 501, 673, 1523 oraz 2 CR 162/59 z dn. 17. 6. 1959 r., RPE 11/60, s. 400 (stanowisko prawne Kościoła Rzymsko¬katolickiego"). Patrz także NIERUCHOMOŚCI PONIEMIECKIE.