UMOWY DOTYCZĄCE NIERUCHOMOŚCI ZAWARTE W CZASIE OKUPACJI 872. S. Breyer: Przeniesienie własności nieruchomości, Wydaw nictwo Prawnicze 1966, s. 37—43. 873. A. Meszorer: Z problematyki aktów notarialnych zawar tych przed notariuszami niemieckimi na ziemiach polskich w okresie okupacji hitlerowskiej, BMS 10/61, s. 44. 874. J. Szachułowicz: Znaczenie aktów notarialnych sporzą- dzonych przez notariuszy niemieckich na terenie Polski w czasie okupacji, NP 11/59, s. 1325. 875. Rzeszy Niemieckiej i jej funkcjonariuszom nie przysługiwało, w związku z faktycznym opanowaniem Polski w 1939 r., prawo do wykonywania na terytorium Polski aktów władzy państwo wej w stosunku do obywateli polskich, na co zezwala okupan towi regulamin praw i zwyczajów wojny lądowej, stanowiący aneks do IV konwencji haskiej z dn. 18. 10. 1907 r. (Dz. U. z 1927 r. Nr 21, poz. 161), ponieważ tzw. okupacja przez Rzeszę Niemiecką obszarów Państwa Polskiego nie była okupacją w rozumieniu prawa międzynarodowego, lecz bezprawnym za władnięciem terytorium w drodze przestępstwa międzynarodo wego. (Wa C 18/48 z dn. 13. 4. 1948 r., OSN 1/49, poz. 20; PiP 8/48, s. 142). Uwaga. Wychodząc z tego założenia ogólnego, judykatura Sądu Najwyższego wyprowadziła szczegółowe zasady dotyczące takich zagadnień, jak np. bezskuteczność wprowadzonych przez okupanta zakazów obrotu gruntami włościańskimi (C II 1249/45 z dn. 5. 2. 1946 r., OSN 1/47, poz. 13; PN 11/47, s. 116 t.; PiP 4/46, s. 119), bezskuteczność odmowy zatwierdzenia aktu daro¬wizny przez niemiecką władzę okupacyjną (C II 471/46 z dn. 27. 12. 1946 r., PN U/47, s. 546), bezskuteczność czynności cy¬wilnoprawnych w zakresie rozporządzenia nieruchomością przez ustanowioną przez okupanta „radę administracyjną" Komunal¬nej Kasy Oszczędności (C 946/51 z dn. 2. 2. 1952 r., OSN 111/53, poz. 67), a wreszcie, że akty „notariuszy" niemieckich zdziałane na terenach wcielonych w czasie okupacji hitlerowskiej do Rze¬szy Niemieckiej nie mogą być uważane za ważne akty nota¬rialne w rozumieniu prawa polskiego (3 CR 703/59 z dn. 5. 12. 1959 r., OSN IV/60, poz. 110; OSPiKA 7—8/60, poz. 202 z notką K. P.). Wyrazem ostatecznie skrystalizowanego poglądu Sądu Naj¬wyższego w sprawie formy umów o przeniesienie własności nie¬ruchomości zawartych w czasie okupacji na terenie Polski jest następująca uchwała: 876. Umowy o przeniesienie własności nieruchomości, zawarte na piśmie w Polsce pod rządami hitlerowskiego najeźdźcy w latach 1939—1945 bez zachowania formy aktu notarialnego, nie są z tej przyczyny nieważne, jeżeli wskutek przeszkód wynikają cych z bezprawnej działalności najeźdźcy zachowanie formy aktu notarialnego było niemożliwe. (Uchwała SN (IC) — C 935/48 z dn. 19. 3. 1949 r., OSN 1/49, poz. 1; PN 11/49, s. 152; DPP 6—7/49, s. 103; PiP 8/49, s. 98, PUG 6/49, s. 131, t). Uwaga. Nawiązując do powyższej uchwały, Sąd Najwyższy wyjaśnił w orzeczeniu C 112/51 z dn. 18. 9. 1951 r., OSN 3/52, poz. 70, że uchwalona zasada nie ogranicza się jedynie do umów wzajemnych. Podobnie uznał SN w orzeczeniu Wa C 162/48 z dn. 29. 9. 1948 r., OSN 2—3/49, poz. 44; PN 1/49, s. 485, t.; PiP 6—7/49, s. 145 i Wa C 197/48 z dn. 23. 10.—16. 10. i 30. 10. 1948 r., PiP 2/50, s. 127, że dopuszczalne było użycie przez strony w czasie okupacji wyroku sądu polubownego dla uzyskania przeniesie¬nia własności nieruchomości z obejściem przepisów o koniecz¬nej formie notarialnej. 876a. Uchwała z dn. 19. 3. 1949 r. nie statuuje zasady, że zawarte pod okupacją umowy o przeniesienie własności nieruchomości bez zachowania formy notarialnej są — bez względu na istnie-nie przeszkód, o których w uchwale mowa — ważne; w braku tych przeszkód forma aktu notarialnego powinna być zacho¬wana (C I 180/48 z dn. 19. 4. 1948 r., PN 11/48, s. 534). ORZECZENIA, CZYNNOŚCI SĄDOWE I CZYNNOŚCI PRAWNE Z OKRESU OKUPACJI 877. J. Bielski: Orzeczenia sądowe z okresu okupacji niemiec kiej, DPP 3—4/46, s. 34. Patrz ponadto orzeczenia: 1) C I 34/46 z dn. 7. 5. 1946 r., OSN 11/47, poz. 38 (bezskutecz ność zapłaty ceny kupna nieruchomości według ceny kon tyngentowej żyta); 2) C II 312/46 z dn. 1. 7. 1946 r., PiP 3/47, s. 131; Święcicki: Orzecznictwo (...), poz. 301 (wykreślenie wpisu); 3) C III 371/46 z dn. 15. 7. 1946 r., PiP 8/46, s. 127, t. (bez- skuteczność ugody zatwierdzonej przez opiekuńczy sąd niemiecki); 4) C I 194/46 z dn. 27. 9. —11. 10. 1946 r., OSN 2/47, poz. 45; PiP 4/47, s. 120 (wykreślenie wpisu w drodze powództwa z art. 151 ust. 1 dekretu z dn. 6. 6. 1945 — Dz. U. Nr 32, poz. 144); 5) C III 243/47 z dn. 10. 3. 1947 r., DPP 12/47, s. 39 (dopuszczal ność odwołania ugody sądowej); 6) C I 305/46 z dn. 21. 8. 1947 r., OSN 1/49, poz. 6; PiP 4/48, s. 98, z glosą J. J. Litauera na s. 99; PN 11/48, s. 541; DPP 8/48, s. 37, z glosą C. Tabęckiego (egzekucja prze¬prowadzona przy przemocy okupanta — por. orz. SN — Kr C 404/49 z dn. 18. 10. 1949 r., PiP 4/50, s. 194 z glosą M. Waligórskiego); 7) Lu C 111/48 z dn. 23. 4. 1948 r., PN 1/49, s. 318, t. (skutki zawartej z okupantem umowy dzierżawy majątku skon¬fiskowanego uprzednio właścicielowi); 8) uchwała SN (7) — C Prez. 476/48 z dn. 16—21. 10. 1948 r., OSN 3/48, poz. 62; PN 11/48, s. 540, t.; PiP 1/49, s. 122 (wy¬kreślenie hipoteki); 9) C 773/48 z dn. 8. 11. 1948 r., OSN 2—3/49, poz. 50; PN 1/49, s. 485, t. (wpis prawa własności); 10) C 141/49 z dn. 10. 3. 1949 r., PN 11/49, s. 356 (wpis doko nany wskutek omyłki okupanta); 11) To C 106/49 z dn. 24. 8. 1949 r., PN 1/50, s. 453, t. oraz To C 205/49 z dn. 21. 9.-9. 11. 1949 r., PN 1/50, s. 454 (wpis prawa własności w następstwie zarządzenia oku¬panta); 12) Wa C 105/49 z dn. 29. 10. 1949 r., OSN 11/50, poz. 30 (zasto sowanie przepisów o lichwie w stosunku do transakcji do¬tyczących mienia żydowskiego); 13) C 1736/49 z dn. 4. 1. 1950 r., PiP 1/51, s. 127 z glosą A. Szpunara (zwrot świadczeń wzajemnych z umowy nie¬ważnej przy niemożliwości zwrotu świadczenia przez jednego z kontrahentów i kwestia ważności umowy za¬miany nieruchomości zawartej w czasie okupacji w imie¬niu gminy miejskiej przez wyznaczonego przez władze okupacyjne burmistrza); 14) Po C 452/49 z dn. 20. 4. 1950 r., OSN 11/50, poz. 48 (po świadczenie dziedziczenia wydane przez sąd okupanta). Patrz także: DOBRA I ZŁA WIARA, KSIĘGI WIECZYSTE, MIENIE GRO¬MADZKIE, NAKŁADY PONIEMIECKIE, NIERUCHOMOŚCI ODSTĘPCOW OD NARODOWOŚCI, NIERUCHOMOŚCI OPUSZCZONE W ZWIĄZKU Z WOJNĄ, NIERUCHOMOŚCI PONIEMIECKIE, OGRANICZENIA OBROTU, PRZEPA¬DEK MAJĄTKU, REFORMA ROLNA I OSADNICTWO, SPRZEDAŻ, ZA¬SIEDZENIE.