PEŁNOMOCNICTWO ODWOŁALNOSĆ I WYGASALNOSC PEŁNOMOCNICTWA Według art. 91 p. o. p. c. pełnomocnictwo mogło być w każdej chwili odwołane lub ograniczone, „jeżeli nie sprzeciwia się te¬mu stosunek prawny będący podstawą pełnomocnictwa". O do¬puszczalności odwołania pełnomocnictwa decydował więc ele¬ment obiektywny — treść stosunku prawnego stanowiącego podstawę pełnomocnictwa. Jeżeli stosunek ten sprzeciwiał się odwołaniu, to wola mocodawcy nie miała znaczenia. Według art. 101 k. c. pełnomocnictwo może być w każdym czasie odwołane, chyba że mocodawca zrzekł się odwołania z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. W przeciwieństwie do sytuacji po¬przedniej o 'dopuszczalności odwołania pełnomocnictwa decy¬duje obecnie wola mocodawcy, a więc element subiektywny. Autonomia woli mocodawcy ograniczona jest jednak do takich przyczyn odwołania, które uzasadnione są treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. Podczas gdy według przepisów poprzednio obowiązujących (p. o. p. c.) wyłączenie odwołalności następowało ex lege, z chwilą zaistnienia sprzeczności między odwołaniem a treścią stosunku podstawowego, to według przepisów obecnie obowiązujących (k. c.) odwołanie pełnomocnictwa może wyłączyć tylko sam mo¬codawca w formie zrzeczenia się odwołania, i to tylko z przy¬czyn uzasadnionych treścią stosunku podstawowego. Zagadnień międzyczasowych w tym przedmiocie dotyczą art. XXVI i XLIX przep. wprow. k. c. 878. S. Breyer: Przeniesienie własności nieruchomości, Wydaw- nictwo Prawnicze 1966, s. 70—72. 879. T. D.: Wygasalność pełnomocnictwa do powzdania, PN 1/50, s. 415. 880. J. Fabian: Pełnomocnictwo, Wydawnictwo Prawnicze 1963, s. 106—112. 881. J. Fabian: Pełnomocnictwo nieodwołalne i nie gasnące wsku tek śmierci mocodawcy, NP 1/58, s. 40. 882. J. Liberman: Pełnomocnictwo nie gasnące ze śmiercią mo codawcy w praktyce niespornej, NP 1/55, s. 80. 883. S. Rejman: odpowiedź na pytanie prawne, „Czy z chwilą śmierci pełnomocnika wygasa również uprawnienie substytuta?", BMS 6—7/56, s. 38. 884. S. S z e r: Prawo cywilne — Część ogólna, Państwowe Wydaw- nictwo Naukowe 1967, s. 394—396. 885. A. Wolter: Prawo cywilne — Zarys części ogólnej, Państwo we Wydawnictwo Naukowe 1967, s. 283. 886. Jeżeli właściciel nieruchomości zobowiązał się umową przed wstępną do przeniesienia własności na stronę przeciwną z za strzeżeniem konkretnych warunków i udzielił w tej umowie osobie trzeciej pełnomocnictwa do zawarcia umowy o przenie sienie prawa własności po ziszczeniu się tych warunków, z tym zastrzeżeniem, że pełnomocnictwo nie wygasa z jego śmiercią, prawo odwołania pełnomocnictwa może być wyłączone i w tym przypadku, gdy pełnomocnik z umowy przedwstępnej nie miał nabyć żadnych korzyści. (II CO 49/54 z dn. 26. 10. 1954 r. OSN 111/55, poz. 61; PiP 10/56, s. 720, z glosą S. Rejmana, dotyczącą pełnomocnictwa nieodwołalnego). Uwaga. W uzasadnieniu tego orzeczenia zawarte są szczegó¬łowe rozważania na temat odwołalności pełnomocnictwa. DOKONYWANIE CZYNNOŚCI MIĘDZY PEŁNOMOCNIKAMI I PRZEZ PEŁNO-MOCNIKÓW Z SAMYM SOBĄ 887. S. Cichosz: Dokonywanie czynności między pełnomocnikami, BMS 3/57, s. 38. 888. M. Piekarski: Dokonywanie czynności pomiędzy pełnomoc- nikami, BMS 6/57, s. 35. Patrz ponadto: poz. 878 (s. 68—70), poz. 884 (s. 388—390), poz. 885 (s. 279—280), poz. 880 (s. 79—84). 889. Zawieranie umów z samym sobą, a więc i udzielenie pełno- mocnictwa do zawierania takich umów może być dopuszczalne tylko w zakresie dopełnienia konkretnego istniejącego już zobowiązania. Poza tym zakresem pełnomocnik innej osoby nie może w jej imieniu sam ze sobą zawrzeć umowy. (II CO 116/54 z dn. 22. 3. 1955 r., OSN 1/56, poz. 15). 890. I. Jeżeli nie ma żadnych szczególnych postanowień umow¬nych, to czynność prawna zdziałana przez przedstawiciela z sa¬mym sobą jest bezskuteczna {negotium claudicans) wtedy, gdy zachodzi kolizja interesów pomiędzy zastąpionym a przedsta¬wicielem, chyba że umowa stron dopuściła zdziałanie czynności z samym sobą. Umowa sprzedaży nieruchomości może być przy-kładem umowy, w której zachodzi kolizja interesów sprzedają¬cego i kupującego, zwłaszcza, jeśli chodzi o ustalenie ceny sprzedaży. Dlatego należy uznać, że jeśli nic innego w treści aktu notarialnego nie postanowiono, pełnomocnictwo do sprze¬daży nieruchomości nie obejmuje z reguły upoważnienia do sprzedaży jej przez pełnomocnika samemu sobie. Inaczej mogła¬by się przedstawiać sprawa, gdyby treść pełnomocnictwa prze¬widywała cenę sprzedaży i inne postanowienia przyszłej umo¬wy, które mogłyby być sporne. W takim wypadku wskutek braku kolizji interesów pełnomocnictwo mogłoby upoważniać do sprzedaży samemu sobie. II. Wyżej przedstawioną zasadę bezskuteczności sprzedaży nieruchomości dokonanej przez pełnomocnika na rzecz samego siebie należy odnieść również do wypadku, gdy nabywcą jest jeden z małżonków, a zbywca działa przez pełnomocnika w oso¬bie drugiego małżonka przy założeniu, że nabywana nierucho¬mość wchodzić będzie w skład majątku objętego wspólnością ustawową. (3 CO 9/58 z dn. 26. 7. 1958 r., OSN F7/59, poz. 114; OSPiKA 7—8/59, poz. 203, z glosą krytyczną A. Ohanowicza, w której autor omawia różnice między przedstawicielstwem ustawowym a dobrowolnym w zakresie objętym tezą oraz zagadnienie przedstawicielstwa przy czynnościach prawnych między mał-żonkami). Patrz ponadto orzeczenie: C II 574/46 z dn. 3. 10. 1946 r., OSN U/47, poz. 46; PiP 3/48, s. 161, z glosą F. Błahuty; PN U/47, s. 442, t. Zagadnieniem tym zajmuje się obecnie art. 108 k. c. RÓŻNE ZAGADNIENIA 890a.S. Rejman: odpowiedź na pytanie prawne, „Czy pełnomoc¬nictwo do przeniesienia własności nieruchomości położo¬nej w Polsce, udzielone przez obywatela innego państwa i tam zamieszkałego musi być przedstawione w formie aktu notarialnego?", BMS 6—7/56, s. 37. 890b. S. Cichosz: odpowiedź na pytanie prawne, „Czy użyte w peł-nomocnictwie określenie «do rozporządzenia nieruchomo-ścią» uprawnia pełnomocnika do wszystkich czynności przekraczających zwykły zarząd, jak zbycie, obciążenie itd.?", BMS 2/57, s. 45. 890c. J. Liberman: Jeszcze w sprawie redakcji pełnomocnictw do sprzedaży nieruchomości, BMS 9/61, s. 40. Patrz ponadto: poz. 878 (s. 66—68), poz. 884 (s. 391—394, 396—397), poz. 885 (s. 281—283). 890d. Żaden przepis prawa polskiego nie uzależnia ważności pełno¬mocnictwa wystawionego za granicą od jego legalizacji przez konsula. Legalizacja gra jedynie rolę, gdy chodzi o siłę dowo¬dową dokumentu publicznego wystawionego za granicą, a nie o ważność zawartego w nim oświadczenia (art. 263 k. p. c. — obecnie art. 244 § 1 k. p. c). Przy dokumentach prywatnych brak legalizacji nie wpływa nawet na ich siłę dowodową (art. 264 k. p. c. — obecnie art. 245 k. p. c). (C 142/50 z dn. 22. 8. 1950 r., OSN 1/53, poz. 7). 890e. Zarządca budynku nie ma wobec osób trzecich uprawnień samo¬istnych i wytaczając powództwo w związku z zarządem budyn¬kiem powinien ujawnić swego mocodawcę i domagać się okre¬ślonych świadczeń w jego imieniu jako jego pełnomocnik. (III CR 1063/54 z dn. 1. 4. 1955 r., OSN 11/56, poz. 37). 890f. Pełnomocnictwo udzielone przez organ władzy lub admini¬stracji państwowej pracownikowi tego organu do zawarcia umowy przeniesienia prawa własności nieruchomości wymaga formy aktu notarialnego; udzielenie pełnomocnictwa jest zbę¬dne w wypadku, gdy umowę w imieniu Skarbu Państwa za¬wiera pracownik wymienionego organu, powołany do jego re¬prezentowania w tym zakresie w akcie administracyjnym. (Zasada prawna SN (7) — III CZP 55/66 z dn. 28. 11. 1966 r., OSNCP 6/67, poz. 98; OSPiKA 7—8/67, poz. 192; RPE 2/67, s. 285). Patrz ponadto poz. 1434. PRZEDSTAWICIELSTWO USTAWOWE 890g.S. Breyer, B. Dobrzański, S. Gross, M. Grudziński, J. Ignatowicz, A. Stelmachowski, Z. Wisz¬niewski: Kodeks rodzinny i opiekuńczy — Komen- tarz, Wydawnictwo Prawnicze 1966, s. 92—96, 140—147, 150—151. 890h.W. Broniewicz: W kwestii stanowiska prawnego kuratora, Pal. 6/68, s. 60. Patrz ponadto: poz. 878 (s. 72—78), poz. 880 (s. 14—25), poz. 884 (s. 387—390), poz. 885 (s. 276—281), poz. 1178. Patrz także: AKT NOTARIALNY, CUDZOZIEMCY. KSIĘGI WIECZYSTE, NIERUCHOMOŚCI PAŃSTWOWE.