POJĘCIE I TREŚĆ POSIADANIA 895. S. B r e y e r: Ochrona własności — Posiadanie, Zrzeszenie Prawników Polskich 1966, s. 50—65. 896. W. Czachórski: Pojęcie i treść posiadania według obowią zującego prawa rzeczowego, NP 5/57, s. 30. 897. J. Ignatowicz: Ochrona posiadania, Wydawnictwo Prawni- cze 1963, s. 51—112. 898. S. Kołodziejski: Istota, treść i rodzaje posiadania, Pal. 6/66, s. 13. 899. S. Kołodziejski: Jurydyczna funkcja posiadania, Pal. 5/67, s. 14. 900. S. Kołodziejski: Ekonomiczna i społeczna funkcja posia- dania, Pal. 6/67, s. 17. 901. S. Kołodziejski: Posiadanie samoistne, zależne i służebne, Pal. 12/66, s. 31. 902. A. Kunicki: Zasiedzenie w prawie polskim, Wydawnictwo Prawnicze 1964, s. 98—106. 903. R. Moszyński: Zasiedzenie i rozgraniczenie, Wydawnictwo Prawnicze 1959, s. 7—14. 904. R. Moszyński: Posiadanie w kodeksie cywilnym, NP 7-8/65, s. 843. 905. A. Stelmachowski: Istota i funkcja posiadania, Wydaw- nictwo Prawnicze 1958, recenzje: A. Ohanowicz — NP 5/58, s. 105, J. Górecki — PiP 10/58, s. 648. 906. J. Wasilkowski: Prawo rzeczowe w zarysie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1957, s. 360—389. 907. F. Zoll: Prawo cywilne w zarysie, t. II, z. 1, Księgarnia Po wszechna 1947, s. 27—58. 908. Z przepisów prawa rzeczowego wynika, że posiadanie rzeczy może być realizowane nie tylko przez fizyczne władanie rzeczą, ale i w inny sposób, w szczególności przez dysponowanie rzeczą i uzyskiwanie korzyści z używania rzeczy przez inną osobę (dzierżyciela, posiadacza prawa). {C 565/50 z dn. 24. 4. —15/26. 5. 1951 r., OSN 11/53, poz. 34). 909. Wykonywanie przez pozwanego uprawnień zbierania ściółki, wykopu pni i pasienia bydła na wydzielonej mu na mocy przy rzeczenia sprzedaży działce leśnej, przy równoczesnym zastrze żeniu przez sprzedającego dla siebie prawa wyrębu drzewo stanu na tej działce, nie może być uznane za posiadanie przez pozwanego nieruchomości, mogące prowadzić w następstwie do nabycia własności tejże nieruchomości przez zasiedzenie. (I CO 59—63/54 z dn. 17. 3. 1955 r., OSN 111/56, poz. 67). 910. Tylko ten, kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel, jest jej posiadaczem. Dla posiadania konieczne jest obok woli posiada- nia w charakterze właściciela również faktyczne władanie rzeczą. Sama wola posiadania, tj. wykonywania praw wynikających z własności czy innego prawa, jeżeli nie jest realizowana, nie może mieć znaczenia dla posiadania. Również samo władztwo faktycznie nie decyduje o posiadaniu; muszą istnieć dwa czyn¬niki — władztwo i wola. (CR 961/60 z dn. 14. 4. 1961 r., NP 12/62, s. 1688, z notką biblio¬graficzną). 911. Z faktu, że rzeczy były zakopane na danej nieruchomości, nie wynika jeszcze samo przez się, iż rzeczy te w tym czasie znaj dowały się w posiadaniu właściciela nieruchomości w rozumie niu art. 52 pr. rzecz, (obecnie art. 174 k. c), jeżeli nie wykony wał on w stosunku do zakopanych rzeczy żadnych aktów po siadania właścicielskiego (art. 296 § 1 pr. rzecz. — obecnie art. 336 k. c.) ani czynności władztwa faktycznego (art. 298 pr. rzecz. — obecnie art. 339 k. a). (3 CR 205/62 z dn. 28. 3. 1963 r., OSNCP 3/64, poz. 56; RPE 11/64, s. 328). SKUTKI POSIADANIA I ODPOWIEDZIALNOŚĆ POSIADACZA 912. J. Marowski: Odpowiedzialność posiadacza w dobrej wierze po wytoczeniu mu powództwa windykacyjnego, PiP 9/55, s. 383. 913. Z. Masłowski: glosa do orzeczenia SN,poruszająca m.in.za- gadnienie nakładów na nieruchomości i przysługujących z tego tytułu roszczeń posiadaczowi, NP 7-8/65, s. 934. Patrz także poz. 895 (s. 28—44). 914. Domniemanie z art. 300 § 1 pr. rzecz, (obecnie art. 341 k. c), którego zdanie pierwsze brzmi: „Domniemywa się, że posiada- czowi służy posiadane przezeń prawo", służy przede wszystkim aktualnemu posiadaczowi i ustanowione zostało głównie w je go interesie. Nie można domniemania na rzecz aktualnego po siadacza zwalczać domniemaniem na korzyść poprzedniego po siadacza. Zdanie drugie omawianego art. 300 § 1 pr. rzecz, (obecnie art. 341 k. c.) nie może być stosowane w oderwaniu od zdania pierwszego. Ten dodatkowy uzupełniający przepis wydany został również przede wszystkim w interesie aktual nego posiadacza, który, jeżeli wywodzi swoje prawa od po- przedniego posiadacza, może w stosunku do roszczeń osób trzecich powołać się na domniemanie wynikające z posiadania tego poprzednika. Jeżeli zaś chodzi o poprzednika, domniema¬nie to stosuje się tylko do roszczeń za okres jego posiadania. (1 CR 1343/57 z dn. 25. 6. 1958 r., OSPiKA 9/59, poz. 251, z not¬ką K. P. dotyczącą wykładni art. 300 § 1 pr. rzecz.). Patrz także poz. 765. 915. Artykuł 311 pr. rzecz, (obecnie art. 224 k. c.) rozstrzyga, kto staje się właścicielem pożytków (posiadacz czy właściciel) od dzielonych od rzeczy, nie odnosi się zaś do sytuacji, gdy rzecz na skutek bezprawnej ingerencji osoby trzeciej spodziewanych pożytków nie wydała. W takim wypadku właściwe mogą być wyłącznie przepisy o naprawieniu szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. Odszkodowania za bezprawne pozbawienie działki ziemi po¬wód może żądać niezależnie od tego, czy jest właścicielem tej działki. Wynika to z przepisu art. 134 k. z. (obecnie art. 415 k. c), który poszkodowanemu przyznaje prawo do odszkodo¬wania w każdej sytuacji, gdy z winy innej osoby poniesie on szkodę. Potwierdza to również sformułowanie art. 379 k. z. (obecnie art. 690 k. c.) wskazujące na to, że prawo żądania od¬szkodowania przysługuje na zasadach ogólnych osobie korzy¬stającej z cudzej rzeczy na podstawie stosunku prawnego. (2 CR 128/58 z dn. 9. 4. 1958 r., OSN rV/59, poz. 108; PiP 6/60, s. 1044). 916. Stosownie do art. 312 pr. rzecz., przez „wynagrodzenie za uży wanie rzeczy" rozumieć należy nie tylko uiszczenie opłaty za efektywne korzystanie z obiektu, lecz także zwrot przez posia dacza w złej wierze wszelkich wydatków i ciężarów, jakie w okresie tego posiadania zostały poniesione przez właściciela rzeczy. Do takich ciężarów zaliczyć trzeba między innymi po datki i daniny publiczne. (III CR 51/63 z dn. 27. 4. 1963 r., OSNCP 5/64, poz. 100; RPE 111/63, s. 306). Uwaga. Jakkolwiek ani art. 225, ani art. 226 k. c, z których pierwszy jest odpowiednikiem art. 312 pr. rzecz., nie stanowią wyraźnie o obowiązku uiszczenia wynagrodzenia za używanie rzeczy, to jednak nie stanowi to merytorycznej zmiany, wobec czego orzeczenie zachowuje swoją aktualność także i pod rzą¬dem kodeksu cywilnego. 917. Jeżeli posiadacz w dobrej wierze, odpowiadający warunkom do zakwalifikowania go jako posiadacza samoistnego, zgłasza rosz czenia z tytułu nakładów koniecznych, to na poczet tych na¬kładów należy zaliczyć korzyść, jaką uzyskał, nie płacąc czyn¬szu za zajmowane mieszkanie. Inne nakłady mogą być rozliczone według wartości nieru¬chomości w chwili jej wydania właścicielowi, a jeżeli wydania takiego nie było, żądanie zwrotu tych nakładów należy uznać za przedwczesne. (III CRN 456/67 z dn. 12. 12. 1967 r., OSNCP 8-9/68, poz. 148).