PRAWO PIERWOKUPU 949. S. Breyer: Nabycie i utrata własności, Zrzeszenie Prawników Polskich 1966, s. 24—28. 950. S. Breyer: Przeniesienie własności nieruchomości, Wydaw nictwo Prawnicze 1966, s. 125—132. 951. W. Czachórski: Prawo zobowiązań w zarysie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1968, s. 461—464. 952. R. Czarnecki: Prawo pierwokupu według ustawy o gospo darce terenami w miastach i osiedlach, NP 11/63, s. 1195. 953. S. Galara: Wykonanie prawa pierwokupu (wykupu) nieru chomości w miastach i osiedlach, PiP 9/66, s. 330. 954. W. G r a b o ń, M. P a k i e r: Gospodarka terenami w miastach i osiedlach, Wydawnictwo Prawnicze 1968, s. 33—41. 955. E. I s e r z o n: Ważność oświadczenia o wykonaniu prawa pier wokupu nieruchomości wbrew zakazowi zawartemu w wytycznych Rady Ministrów, Pal. 9/65, s. 35. 956. J. Korzonek: Stosowanie prawa pierwokupu Państwa w wy padku zniesienia współwłasności przez sprzedaż publicz¬ną — art. 944 k. p. c. (odpowiedź na pytanie prawne), Pal. 2/66, s. 57. 957. A. Kunicki: Zakres skuteczności prawa pierwokupu, NP 12/66, s. 1527. 958. E. Łętowska, J. Łętowski: Wykonywanie prawa pierwo- kupu nieruchomości przysługującej Państwu, PUG 10/64, s. 249. 959. S. Mizera: O zakresie stosowania ustawowego prawa pierwo kupu nieruchomości, Pal. 7-8/65, s. 70. 960. S. Mizera: Prawo pierwokupu na rzecz Państwa, PiP 7-8/66, s. 82. 961. L. Myczkowski: Jeszcze o prawie pierwokupu, Pal. 7/66, s. 21. 962. L. Myczkowski: Prawo pierwokupu a ochrona praw oby- wateli, Pal. 7-8/65, s. 61. 963. A. Ohanowicz, J. Górski: Zobowiązania — Zarys według kodeksu cywilnego — CZĘŚĆ szczegółowa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1966, s. 73—77. 964. E. Szabłowski: Prawo pierwokupu Skarbu Państwa, Pal. 5/63, s. 16. 964a. Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomo¬ści pod warunkiem niewykonania przez Skarb Państwa prawa pierwokupu na podstawie ustawy z dn. 14. 7. 1961 r. o gospo¬darce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159 z późn. zmian.) nie ma charakteru umowy przedwstępnej. (III CZP 23/68 z dn. 21. 3. 1968 r., PUG 10/68, s. 324). 965. Zastrzeżenie prawa pierwokupu nieruchomości oraz oświadcze- nie uprawnionego o wykonaniu tego prawa (art. 345 k. z.) wy- magają w każdym przypadku pod nieważnością formy aktu notarialnego (patrz obecnie art. 597 § 2 k. c). (Zasada prawna SN (7) — C 1521/51 z dn. 29. 3. 1952 r. OSN 1/53, poz. 5; PiP 8-9/52, s. 354). 965a. Po wejściu w życie art. IV pkt 11 przep. wprow. p. o. p. c. uprawniony do pierwokupu nie może wykonać tego prawa w stosunku do osoby trzeciej (nabywcy rzeczy) także i w przy¬padku, gdy działała ona w złej wierze. (C 836/53 z dn. 15. 9. 1953 r., OSN 11/55, poz. 19; NP 5-6/54, s. 171). 966. Jeśli dwie osoby są niezależnie od siebie uprawnione do pier- wokupu, oświadczenie woli zbywcy skierowane do jednej z nich i zmierzające do realizacji jej uprawnień pozostaje bez wpływu na możność wykonania pierwokupu przez drugiego z uprawnionych, choćby pierwszy ze swych uprawnień nie skorzystał. Także i w tym wypadku osobie, w stosunku do której zbywca nie uczynił zadość swym obowiązkom, może przysługiwać tylko odszkodowanie. (III CR 205/64 z dn. 26. 10. 1964. r., OSNCP 9/65, poz. 149). 967. Do prawa pierwokupu (wykupu) przewidzianego w art. 30 i nast. ustawy z dn. 14. 7. 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159) mają — w zakresie nie uregulowanym odmiennie przez tę ustawę — zastosowanie przepisy art. 345 i nast. k. z. (obecnie art. 597 i nasit. k. c.) oraz art. 45 i 46 pr. rzecz, (obecnie art. 157 i 158 k. a), a w szczególności: a) oświadczenie prezydium właściwej rady narodowej o wy¬konaniu przysługującego mu prawa pierwokupu (wykupu) wymaga zachowania formy aktu notarialnego; b) własność nieruchomości, w stosunku do której prezydium właściwej rady narodowej wykonuje prawo pierwokupu (wykupu), przechodzi na Skarb Państwa z chwilą, gdy po¬wyższe oświadczenie doszło do sprzedawcy w taki sposób, że mógł on o nim powziąć wiadomość (art. 44 § 1 p. o. p. c. — obecnie art. 61 k. c); c) jeżeli prezydium właściwej rady narodowej nie skorzystało z przysługującego mu prawa pierwokupu (wykupu), do przejścia własności nieruchomości na kupującego konieczne jest zawarcie przez niego i przez sprzedawcę bezwarunko¬wej umowy o przeniesienie własności albo uzyskanie orze¬czenia sądowego stwierdzającego obowiązek zawarcia takiej umowy. (Uchwała SN (IC) — 1 CO 24/62 z dn. 10. 11. 1962 r. OSNCP 9/63, poz. 188; OSPiKA 9/63, poz. 231; RPE 11/63, s. 358). Z uzasadnienia: (...) Nie każdy (...) akt administracyjny wywiera bezpośredni skutek w sferze praw obywateli. W szczególności wśród aktów administracyjnych można wyróżnić takie, które bezpośrednio nie powodują zmian w zakresie praw obywateli lub innych podmiotów niezależnych od organu wydającego akt admini-stracyjny, i dlatego nie są podporządkowane systemowi postę¬powania administracyjnego (akty wewnętrzne), oraz takie, które bezpośrednio ingerują w sferę prawnie chronionych inte¬resów obywateli lub innych podmiotów, i dlatego mogą być wydane dopiero po przeprowadzeniu odpowiedniego postępo¬wania, ściśle oznaczonego w ustawie (akty zewnętrzne). W świetle powyższych uwag uchwały prezydium rad naro¬dowych o skorzystaniu z prawa pierwokupu można by trakto¬wać jako przenoszące własność same przez się tylko o tyle, o ile zapadałyby one w postępowaniu administracyjnym, a więc z udziałem stron, przy odpowiednich gwarancjach pro- ceduralnych i z możnością ich zaskarżenia. Jednakże ustawa takiego trybu postępowania nie przewiduje. Co więcej, nie wspomina w ogóle o decyzji administracyjnej, choć w innym miejscu tej samej ustawy — w art. 10 — wyraźnie tak stawia kwestię. Wskazuje to niedwuznacznie na to, że ustawodawca uchwał, o których mowa, nie traktuje jako aktów administra¬cyjnych rodzących bezpośredni skutek prawny w stosunku do zainteresowanych właścicieli nabywców nieruchomości i osób pragnących nabyć ich nieruchomości. Jeżeli zaś tak, to uchwa¬ły te należy traktować wyłącznie jako wewnętrzną decyzję 0 skorzystaniu z prawa pierwokupu, które dla wywołania za¬mierzonego skutku muszą być dopiero wykonane we właściwy sposób, przewidziany w prawie cywilnym (...). (...) Odnosi się to także do przysługującego Skarbowi Państwa z mocy art. 36 wymienionej ustawy prawa wykupu, albowiem ustawa w przepisie tym zrównuje prawo pierwokupu z pra¬wem wykupu. Prawo wykupu jest więc także — pomimo cech swoistych — prawem pierwokupu w rozumieniu kodeksu zo¬bowiązań i innych ustaw cywilnych. Oczywiście stosowanie do prawa pierwokupu i prawa wy¬kupu, przysługujących Skarbowi Państwa z mocy ustawy z dn. 14. 7. 1961 r., przepisów prawa cywilnego podlega ogól¬nym regułom określającym stosunek legis specialis do lex ge-neralis. Oznacza to, że przepisy ogólne o pierwokupie, i o prze¬niesieniu własności mają zastosowanie do uprawnień Skarbu Państwa, o których mowa, tylko o tyle, o ile co innego nie wynika z przepisów ustawy o gospodarce terenami w miastach 1 osiedlach (...) Uwaga. W sprawie stosunku decyzji administracyjnej do zawartej następnie na jej podstawie umowy cywilnoprawnej (uchylenie decyzji, a ważność umowy) i w sprawie podziału aktów administracyjnych na akty zewnętrzne i wewnętrzne oraz ich wpływu na powstanie bezpośredniego stosunku cywilnoprawnego — patrz poz. 659—661, a także poz. 140—142, 1002. 968. Zawiadomienie sprzedawcy nieruchomości o powzięciu przez prezydium właściwej rady narodowej uchwały o skorzystaniu przez Skarb Państwa z przysługującego mu z mocy ustawy z dn. 14. 7. 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osied-lach (Dz. U. Nr 32, poz. 159) prawa pierwokupu bez zachowa¬nia formy notarialnej jest bezskuteczne nawet wówczas, gdy zawiadomienie to nastąpiło w terminie przewidzianym w art. 32 powołanej ustawy i niezależnie od tego, czy takie wadliwe oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu (bez zachowania formy aktu notarialnego) nastąpiło przed, czy też po ogłoszeniu uchwały Całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dn. 10. 11. 1962 r., 1 CO 24/62, OSNCP 9/63, poz. 188. (III CR 322/63 z dn. 21. 3. 1964 r., OSNCP 2/65, poz. 29; OSPiKA 4/65, poz. 87). Patrz poz. 967. 969. Sądy nie są powołane do badania prawidłowości stosowania przez organy administracyjne uchwały nr 62 Rady Ministrów z dn. 16. 2. 1962 r. przewidującej, kiedy organy administracyj- ne powinny, a kiedy nie powinny korzystać z prawa pierwo- kupu. (I CR 417/64 z dn. 30. 12. 1964 r., OSPiKA 9/66, poz. 203, z glo¬są J. Grabowskiego; PUG 1/66, s. 30). Uwaga. Orzeczenie dotyczy uchwały nr 62 Rady Ministrów z dn. 16. 2. 1962 r. w sprawie wytycznych co do wykonywania prawa pierwokupu nieruchomości w miastach i osiedlach (Mon. Pol. Nr 23, poz. 98). 970. Prawo pierwokupu przewidziane w art. 30 ustawy z dn. 14. 7. 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159 z późn. zmian.) ma zastosowanie do nierucho mości (działki) położonej na terenach przeznaczonych do użytkowania rolniczego, jeżeli obszar tej nieruchomości nie przekracza 0,2 ha. (III CZP 92/66 z dn. 25. 11. 1966 r., OSNCP 5/67, poz. 81; OSPiKA 7-8/67, poz. 191; RPE 11/67, s. 287). 971. Do wykonania prawa pierwokupu, przysługującego Skarbowi Państwa z mocy art. 30 ustawy z dn. 14. 7. 1961 r. o gospo darce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159; zmiany — art. XX przep. wprow. k. c), wystarcza zawiado mienie zbywcy nieruchomości przed upływem terminu okreś lonego w art. 32 tej ustawy o złożeniu — w formie aktu nota rialnego — odpowiedniego oświadczenia przez prezydium wła ściwej rady narodowej, (Zasada prawna SN (7) — III CZP 88/66 z dn. 20. 2. 1967 r., OSNCP 12/67, poz. 210; RPE rV/67, s. 329).