ZAGADNIENIA OGÓLNE 972. S. Breyer: Mienie — przepisy ogólne dotyczące własności — treść i wykonywanie własności, Zrzeszenie Prawników Polskich 1966, s. 41—54. 973. S. Breyer: Ochrona własności — Posiadanie, Zrzeszenie Prawników Polskich 1966, s. 86—87. 974. C. S t a ń s k i: Prawne unormowanie ochrony powietrza, PUG 3/67, s. 73. 975. B. Walaszek: Prawa sąsiedzkie a najem lokalu mieszkalne go, RPE 1/65, s. 25. 976. Prawo rzeczowe nie uzasadnia roszczenia ani o zakazanie wy bijania okien w ścianie domu przylegającego do granicy są- siada, ani o zamurowanie tak położonego okna. (C 1195/52 z dn. 5. 7. 1952 r., OSN 111/53, poz. 79; PiP 3/53, s. 450). 977. Artykuł 32 pr. rzecz, (obecnie art. 151 k. c.) nie ma zastosowa nia w przypadku, gdy budowla lub inne urządzenie zostało wzniesione wbrew woli dwu sąsiadujących ze sobą właścicieli nieruchomości na gruncie jednego z nich, jednakże w sposób naruszający prawo własności drugiego z nich, przez osobę trze cią działającą samowolnie, której działaniu właściciele nieru chomości nie mogli się przeciwstawić. (I CR 1850/54 z dn. 20. 10. 1954 r., OSN m/55, poz. 60; PiP 4—5/55, s. 794). 978. Właściciele gruntów w miastach muszą się zawsze liczyć z moż liwością zmiany nasłonecznienia ich budynków w miarę roz woju budownictwa i zabudowy gruntów sąsiednich. Nie mogą więc dochodzić szkód spowodowanych zmniejszeniem nasło¬necznienia ich budynków przez budynki sąsiadów, którzy za¬budowali swe grunty zgodnie z przepisami prawa i nie naru¬szyli praw właścicieli gruntów sąsiednich. Podobnie nie może w takiej sytuacji wchodzić w grę odszkodowanie także za „ze¬szpecenie" budynków, jeżeli zeszpecenie miałoby polegać na wzniesieniu przez właściciela innego gruntu, nawet w najbliż¬szym sąsiedztwie, budynku o odmiennym układzie architek¬tonicznym, gdy wzniesienie takiego budynku jest zgodne z przepisami budowlanymi i nie narusza prawa sąsiadów. (4 CR 879/59 z dn. 10. 9. 1960 r., OSN 1/62, poz. 15; NP 5/61, s. 673, z notką M. P.). 979. W razie utworzenia miedzy z gruntów sąsiadujących właścicieli przy utrzymaniu własności gruntów, tak że granica biegnie środkiem miedzy, strony łączy stosunek prawny szczegółowo w ustawie nie uregulowany, mający charakter umowy wzajem nej i(art. 51 k. z. — obecnie art. 487 § 2 k. c), mocą którego strony wzajemnie sobie oddają do współkorzystania pasma gruntu przygranicznego. Stosując analogicznie zasady dotyczą ce stosunków dzierżawy, należy uznać, że tego rodzaju sto sunek prawny nie jest wieczysty i że każdy z sąsiadów może jednostronnie go rozwiązać i żądać, aby drugi sąsiad w czasie stosownym wydał mu do wyłącznego korzystania pasmo grun tu włączone w miedzę, oczywiście za wzajemnym wydaniem pasma gruntu drugiego sąsiada. (3 CO 14/60 z dn. 16. 9. 1960 r., OSN IV/61, poz. 113; OSPiKA 6/61, poz. 166). 980. Sąsiednią w znaczeniu art. 35 pr. rzecz, (obecnie art. 147 k. c.) jest każda nieruchomość, która znajduje się w promieniu dzia łania zbudowanego urządzenia. Nie chodzi bowiem o to, by sam właściciel zakłócał korzystanie z „sąsiedniej" nierucho mości, lecz o to, by zakłócenia wychodziły z urządzeń umie- szczonych na nieruchomości: gdy sam właściciel przy ich zało- żeniu nie współdziałał, odpowiedzialny jest ten, w czyim inte- resie urządzenie istnieje. Do uzasadnienia odpowiedzialności za szkody wyrządzone zachowaniem się sprzecznym z postanowieniami artykułów 31 i 35 pr. rzecz, (obecnie art. 144 i 147 k. c.) nie jest wymagana wina. (3 CR 783/60 z dn. 5. 12. 1960 r., OSN 11/62, poz. 54; OSPiKA 3/62, poz. 73). 981. Prawidłowa wykładnia art. 31 pr. rzecz, (obecnie art. 144 k. c.) prowadzi do wniosku, że przepis ten zabrania właścicielowi nieruchomości zakłócenia korzystania z cudzej nieruchomości w każdy sposób, jeżeli stopień tego zakłócenia przekracza zwykłą w stosunkach miejscowych miarą. (III CR 66/62 z dn. 14. 11. 1962 r., OSNCP 2/64, poz. 28; OSPiKA 10/64, poz. 192, z glosami aprobującymi S. Szera i A. Szpunara; uwagi glosatorów dotyczą wykładni art. 31 pr. rzecz, i zacho¬wały znaczenie dla wykładni art. 144 k. c). 982. Właścicielowi nieruchomości, której część znajduje się w posia- daniu właściciela nieruchomości sąsiedniej, nie przysługuje roszczenie o nabycie tej części przez jej posiadacza, chyba że roszczenie to znajduje oparcie w przepisie szczególnym. (III CO 8/64 z dn. 14. 4. 1964 r., OSNCP 5/65, poz. 72). ZAKŁADANIE NA CUDZYCH NIERUCHOMOŚCIACH PRZEWODÓW I INNYCH URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH, WODNO-KANALIZACYJ¬NYCH, TELEKOMUNIKACYJNYCH 983. W. Bugajski: Przepisy o zakładaniu na cudzych nierucho¬mościach urządzeń wodno-kanalizacyjnych, gazociągo¬wych, energetycznych i telekomunikacyjnych, a tzw. słu¬żebności ustawowe (art. 145, 146 k. c), Pal. 11/66, s. 29 i Pal. 12/66, s. 46 oraz Pal. 1/67, s. 46. Patrz też poz. 650. 984. W prawie rzeczowym brak jest przepisu uprawniającego do ustanowienia służebności polegającej na dopuszczeniu do usta¬wienia na nieruchomości urządzeń koniecznych dla przeprowa¬dzenia linii elektrycznej. Nie stanowi w szczególności podstawy prawnej dla ustanowienia takiej służebności przepis art. 33 pr. rzecz, (obecnie art. 145 k. c.) zezwalający na ustanowienie służebności drogi koniecznej. Jednakże społeczno-gospodarcze względy, które leżą u podstaw dyspozycji tego przepisu, a które uzasadniają też potrzebę korzystania z energii elek¬trycznej, usprawiedliwiają ocenę, że w drodze analogii do po¬wyższego przepisu należy uznać za dopuszczalne ustanowienie przez sąd odpowiedniej służebności gruntowej umożliwiającej doprowadzenie linii elektrycznej do nieruchomości, która nie jest przyłączona do sieci elektrycznej. (II CR, 1006/62 z dn. 31. 12. 1962 r., OSPiKA 5/64, poz. 91, z glosami aprobującymi S. Grzybowskiego i A. Szpunara). 985. Dopuszczalne jest ustanowienie przez sąd służebności grunto- wej obciążającej nieruchomość mającą bezpośrednią łączność z siecią wodociągową i polegającej na doprowadzeniu do tej sieci przewodów wodociągowych do nieruchomości, która nie jest do sieci przyłączona i nie ma z nią bezpośredniej łączności. (III CO 34/65 z dn. 3. 6. 1965 r., OSNCP 7—8/66, poz. 109; OSPiKA 3/67, poz. 58, z glosą G. Domańskiego; PUG 1/66, s. 27). Uwaga. W uzasadnieniu przytoczonej uchwały Sąd Najwyż¬szy nawiązał do orzeczenia z dn. 31. 12. 1962 r., II Cr. 1006/62 (poz. 984), stwierdzając, że zachowała ona aktualność na tle obecnego stanu prawnego. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że po¬dobnie jak poprzednio, tak samo i pod rządem kodeksu cywil¬nego, który nie przewiduje expressis verbis dopuszczalności immisji w formie służebności gruntowej, pozostaje droga ana¬logii do art. 145 k. c, „a ponieważ z chwilą wejścia w życie kodeksu cywilnego zasady stosowania analogii nie uległy zmia¬nie, to rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia prawnego powinno nastąpić w sensie wytyczonym przez orzeczenie z dn. 31. 12. 1962 r., tj. w sposób podany w sentencji uchwały". 986. Żądanie usunięcia przewodów elektrycznych, zainstalowanych nad sąsiednią nieruchomością bez zgody jej właściciela, a na wet bez dostatecznej podstawy w obowiązujących przepisach szczególnych, wymaga w każdym razie rozważenia w świetle zasad wyrażonych w art. 144 k. c. i nie może odnieść skutku, jeżeli istnienie przewodów nie stwarza realnych utrudnień w korzystaniu z nieruchomości przez właściciela. (III CR 18/67 z dn. 15. 5. 1967 r., PUG 12/67, s. 407). Patrz ponadto poz.: 783, 1441. Patrz także: DROGA KONIECZNA, NIERUCHOMOŚCI PAŃSTWOWE, OCHRO¬NA WŁASNOŚCI OSOBISTEJ I INDYWIDUALNEJ, ROZGRANICZENIE, SŁU¬ŻEBNOŚCI.