UMOWA PRZEDWSTĘPNA
1219. S. Breyer: Przeniesienie własności nieruchomości, Wydaw
nictwo Prawnicze 1966, s. 90—102.
1220. S. Breyer: Umowa przedwstępna w obrocie nieruchomościa
mi, Pal. 11/62, s. 26.
1221. S. Cichosz: Umowy przedwstępne, BMS 1/56, s. 29.
1222. W. Czachórski: Prawo zobowiązań w zarysie, Państwowe
Wydawnictwo Naukowe 1968, s. 206—208.
1223. A. Ohanowicz: Zobowiązania — Zarys według kodeksu cy
wilnego — Część ogólna, Państwowe Wydawnictwo Na¬ukowe 1965, s. 139—142. Patrz ponadto poz. 1014.
PRZESŁANKI WAŻNOŚCI
1224. Postanowienia umowy przedwstępnej, iż przyrzeczona nią umo
wa zostanie zawarta po załatwieniu przez jedną lub przez
obie strony formalności umożliwiających tę czynność prawną,
czyni zadość wymaganiu zastrzeżenia terminu przewidzianemu w art. 62 § 1 k. z. (obecnie art. 389 k. c.) tylko wówczas, gdy zamierzony przez strony wynik odpowiednich starań jest do¬statecznie pewny.
(Zasada prawna SN (7) — 1 CO 11/58 z dn. 9. 6. 1958 r., OSN IV/59, poz. 92; RPE 4/58, s. 313, t.; OSPiKA 10/59, poz. 256, z notką J. K.; BGP 8—9/59, s. 32).
1225. Ważność umowy przedwstępnej nie jest uzależniona od jej za-
warcia w określonej formie. Natomiast jednym z wymagań
ważności takiej umowy jest wskazanie terminu, w którym
przyrzeczona umowa ma być zawarta. Wskazanie tego terminu
nie musi jednak polegać na określeniu konkretnej przyszłej
daty kalendarzowej. Wyraz „termin" bowiem użyty został
w tym przepisie w obu swych znaczeniach: jako ściśle okre
ślony w czasie moment oraz jako koniec ustalonego okresu.
Koniecznemu więc wymaganiu wskazania terminu zawarcia
przyrzeczonej umowy odpowiadać będzie także wskazanie
przez strony w umowie przedwstępnej, iż przyrzeczona umowa
zostanie zawarta nie później niż w określonej dacie lub z upły
wem określonego miesiąca czy roku.
(2 CR 1239/60 z dn. 14. 12. 1960 r., OSPiKA 7—8/61, poz. 222, z notką K. P.; NP 9/61, s. 1183).
1226. Określenie w umowie przedwstępnej terminu, w którym ma
być zawarta umowa przyrzeczona, jest istotnym składnikiem
treści umowy przedwstępnej; bez określenia terminu umowa
przedwstępna jest nieważna. Prawa i obowiązki spadkodawcy
z umowy przedwstępnej przechodzą na spadkobierców wraz
z postanowieniem określającym termin. Termin ten może być
zmieniony w drodze umowy.
(2 CR 379/62 z dn. 9. 8. 1962 r., OSN 9/63, poz. 205; OSPiKA 10/63, poz. 251, z notką W. Ś.).
1227. Wymaganiom art. 62 § 1 k. z. (obecnie art. 389 k. c.) czyni za
dość przybliżone określenie terminu (np. „na wiosnę"), a nawet
uzależnienie terminu od zdarzenia przyszłego bliżej nie okre-
ślonego w czasie, lecz dostatecznie pewnego co do jego nastą
pienia.
(III CR 161/63 z dn. 6. 7. 1963 r., OSNCP 7—8/64, poz. 152; OSPiKA 9/64, poz. 186, z notką W. S.).
1228. Niedopuszczalne jest przedłużenie przez strony terminu zawar-
cia umowy przyrzeczonej w umowie przedwstępnej, na czas
nie oznaczony, ponieważ art. 62 § 1 in firce k. z. (obecnie art. 389 in jine k. c.) wymaga pod rygorem nieważności umowy przedwstępnej określenia w niej terminu zawarcia umowy przyrzeczonej.
(C I 3/46 z dn. 9. 2. 1946 r., OSN 1945/46, poz. 29; PiP 9—10/46, z glosą J. Sławskiego; PN 1/47, s. 507, Ł).
1229. Jeżeli strony, choćby w różnym czasie, złożyły wobec siebie
oświadczenia woli (art. 43 p. o. p. c. — obecnie art. 60 k. c),
które — ocenione łącznie — realizują przesłanki ważności umo
wy przedwstępnej (art. 62 § 1 k. ż. — obecnie art. 389 k. c),
to umowa taka dochodzi ważnie do skutku z chwilą, gdy
wszystkim tym przesłankom stało się zadość.
(III CR 344/63 z dń. 29. 1. 1964 r., OSNCP 11/64, poz. 234; RPE 11/65, s. 356).
£»
WYDANIE NABYWCY PRZEDMIOTU UMOWY PRZED ZAWARCIEM UMOWY PRZYRZECZONEJ
1230. Umowa przedwstępna zobowiązująca do przeniesienia własno
ści nie uprawnia sama przez się osoby, na rzecz której to prze
niesienie zastrzeżono, do żądania wydania przedmiotu przyrze
czonej umowy; jeżeli jednak strony umowy przedwstępnej po
stanowiły, iż przeniesienie posiadania tego przedmiotu ma na
stąpić przed zawarciem umowy przyrzeczonej, postanowienie
to rodzi obowiązek wydania, przy czym obowiązek ten gaśnie
z chwilą, gdy okaże się, że do zastrzeżonego w umowie przed
wstępnej przeniesienia własności z jakichkolwiek przyczyn
dojść nie może.
(1 CO 40/59 z dn. 12. 1. 1960 r., OSN 111/60, poz. 90).
1231. Okoliczność, że bez winy stron nie doszło do zawarcia umowy
definitywnej, nie może niweczyć skutków zawartej w dobrej
wierze umowy i przekształcać powstałego z woli stron sto-
sunku umownego.
Jeżeli w wykonaniu przedwstępnej umowy kupna-sprzedaży nastąpiło wydanie nieruchomości, a do zawarcia umowy osta¬tecznej bez winy stron nie doszło, odpowiedzialność niedoszłe¬go nabywcy za korzystanie z nieruchomości oceniać należy według skutków wynikających z umowy przedwstępnej, a nie według zasad bezumownego użytkowania. (I CR 154/65 z dnj. 30. 8. 1965 r., OSNCP 7—8/66, poz. 117).