ZAGADNIENIA OGÓLNE 1) według prawa rzeczowego z 1946 r. 1244. W. Czachórski: Czynności prawne przyczynowe i oderwa ne w polskim prawie cywilnym, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1952. 1245. T. Kostórkiewicz: Umowa kauzalna jako podstawa prze niesienia własności, PN 1/47, s. 219. 1246. A. Kunicki: Przyczynek do wykładni art. 44 prawa rzeczo wego, PN 1/50, s. 51. 1247. W. Prądzyński: Umowa o przeniesienie własności nieru chomości i rzeczy ruchomych, PN H/47, s. 199. 1248. S. R e j m a n: O przenoszeniu własności nieruchomości na rzecz . przyszłych małżonków, BMS 10/56, s. 30. 1249. J. Sokołowski: Tryb przenoszenia własności nieruchomo ści, PN 1/47, s. 30. 1250. S. S z e r: Nabycie własności nieruchomości według nowego prawa rzeczowego, PiP 9—10/46, s. 49 i PiP 1/47, s. 65. 1251. J. Wasilkowski: Prawo rzeczowe w zarysie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1957, s. 137—150. 1252. F. Zoll: Prawo cywilne w zarysie, t. II, z. 1, Księgarnia Po- wszechna 1947, s. 5—15. 2) według kodeksu cywilnego 1253. S. Breyer: Nabycie i utrata własności, Zrzeszenie Prawni- ków Polskich 1966. 1254. S. Breyer: Przeniesienie własności nieruchomości, Wydaw nictwo Prawnicze 1966. 1255. J. Wasilkowski: Przeniesienie własności (zasady ogólne), PiP 6/68, s. 916. Orzecznictwo na tle przepisów prawa rzeczowego z 1946 r. 1256. I. Umowa o przeniesienie własności nieruchomości składa się z części zobowiązującej i rozporządzającej — zawierającej oświadczenie stron z art. 43 pr. rzecz, o przeniesieniu własno- ści. Między tymi częściami istnieje zależność, umowa rozporzą- dzająca jest świadczeniem wynikającym z umowy zobowiązu¬jącej i nie może istnieć w oderwaniu od niej, chociażby obie czynności dokonane były w innym czasie. II. Darujący powinien przenieść własność darowanej rzeczy na obdarowanego, potrzebne zaś do tego celu oświadczenie woli zobowiązanego może być wymuszone. (III Cr 2100/54 z dn. 16. 3. 1955 r., NP 9/55, s. 106). Uwaga. Orzeczenie to straciło aktualność w obecnym stanie prawnym (art. 155 § 1 k. c). 1257. Czy oferta, która doszła do adresata za jego życia, może po jego śmierci być przyjęta przez jego spadkobierców, zależy od woli składającego ofertę, podlegającej ustaleniu z treści samej oferty oraz okoliczności sprawy. Tak samo wola składającego ofertę wynikająca z jej treści oraz z okoliczności sprawy roz strzyga o tym, czy oferta złożona kilku adresatom o nabycie własności rzeczy w określonej części idealnej przez każdego z nich może być przyjęta skutecznie przez każdego adresata z osobna. (4 CO 16/56 z dn. 21. 11. 1956 r., OSN IV/57, poz. 117/, NP 10/57, s. 123, z glosą A. Ohanowicza; PiP 10/57, s. 716, z glosą A. Woltera aprobującą zd. 1, a krytyczną co do zd. 2 tezy). 1258. Przepis art. 45 § 1 pr. rzecz, (obecnie art. 157 § 1 k. c.) wyłącza dopuszczalność przeniesienia własności nieruchomości dla za bezpieczenia wierzytelności. Umowa taka bowiem, wobec obo wiązku nabywcy przeniesienia — z chwilą zapłaty wierzytel ności — własności nieruchomości z powrotem na zbywcę, pro wadziłaby w istocie do sprzecznego z tym przepisem przenie sienia własności z zastrzeżeniem warunku i terminu. (II CR 178/64 z dn. 24. 4. 1964 r., OSNCP 6/65, poz. 96; OSPiKA 11/65, poz. 229, z glosą krytyczną A. Ohanowicza). ' Patrz ponadto poz.: 1178, 1179, 1180. FORMA AKTU NOTARIALNEGO 1259. R. Bierzanek: Artykuł 46 pr. rzecz., według którego umo¬wa o przeniesienie własności nieruchomości powinna być pod nieważnością zawarta w formie aktu notarialnego, nie znajduje zastosowania przy przeniesieniu własności w wy¬niku połączenia spółdzielni (odpowiedź na pytanie praw¬ ne), PiP 3/49, s. 123. ■ Uwaga. Odpowiedź ta zachowała aktualność pod rządem art. 158 k. c. i art. 70 ustawy o spółdzielniach i ich związkach z 1961 r. 1260. Jeżeli wspólnik wnosi do spółki jawnej jako wkład swój mają tek nieruchomy, akt w tym przedmiocie zeznany musi być spo rządzony w formie notarialnej zgodnie z art. 82 pr. o not. (obecnie art. 158 k. c), gdyż przez taki akt zmienia się osoba właściciela. Natomiast, gdy do spółki jawnej, składającej się z dwóch tylko wspólników, obaj oni wnoszą nieruchomość sta nowiącą ich wspólną własność i gdy przy tym wzajemny sto sunek udziału każdego z nich w spółce jest taki sam jak sto sunek ich we współwłasności w nieruchomości, to ponieważ w przypadku takim nie ma przejścia własności, lecz zachodzi tylko wyodrębnienie pewnego kompleksu majątkowego, nie ma podstawy do żądania formy aktu notarialnego i wystarczy za chowanie formy pisemnej, wymaganej przez art. 77 k. h. (C I 62/45 z dn. 11. 9. 1945 r., OSN 1945/46, poz. 6; PiP 2/48, s. 127, z glosą A. Jackowskiego: Stosunek upadłości spółki jaw¬nej do nieruchomości stanowiącej indywidualną własność wspólników, s. 129). Uwaga. Artykuł 77 k. h. utrzymany został w mocy przez art. VI § 1 przep. wprow. k. c. 1261. Pod pojęcie „przejścia prawa własności" w rozumieniu art. 82 pr. o not. podpada nie tylko akt obejmujący samą umowę sta nowiącą podstawę tego przejścia, ale także deklaracja stwier dzająca fakt umowy zawartej poprzednio bez zachowania fo my aktu notarialnego. (C III 764/47 z dn. 13. 9. 1947 r., PN 11/48, s. 534, t; PiP 4/48, s. 113, t.). Uwaga. Prawo o notariacie z 1933 r. zostało uchylone przez art. 67 ust. 1 ustawy z dn. 25. 5. 1951 r. Prawo o notariacie (jednol. tekst: Dz. U. z 1963 r. Nr 19, poz. 106). 1262. Nawet w ustroju prawnym opartym na sprawiedliwości spo łecznej zachowane muszą być w interesie pewności obrotu normy przewidziane dla formy czynności prawnych. Względy słuszności oraz społeczne mogą wówczas znaleźć pełny wy raz, gdy chodzić będzie o ocenę wzajemnych roszczeń stron wy nikłych z nieważności umowy o przeniesienie własności, spo wodowanej brakiem formy aktu notarialnego, nie mogą jednak żadną miarą stać się podstawą uznania za ważną umowy o przeniesienie własności nieruchomości nieważnej z powodu braku formy aktu notarialnego. (Kr C 260/48 z dn. 15. 6. 1948 r., PN 11/48, s. 308). 1263. Przepis art. 46 pr. rzecz, (obecnie art. 158 k. c.) co do wyma gania formy aktu notarialnego odnosi się tylko do przeniesie nia własności w drodze umowy, nie może więc być stosowany do przejścia własności na mocy samego prawa. (C 642/48 z dn. 26. 10. 1948 r., OSN II—111/49, poz. 48; PN 1/49, s. 316, t; PUG 3/49, s. 66). 1264. Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomo ści wymaga dla swej ważności formy aktu notarialnego. (4 CO 17/59 z dn. 9. 2. 1960 r., OSN rV/60, poz. 117; OSPiKA 9/60, poz. 257, z notką K. P.). Uwaga. Obecnie nie ma co do tego żadnych wątpliwości (art. 158 k. a). 1265. Skoro według art. 46 pr. rzecz, (obecnie art. 158 k. c.) i art. 82 pr. o not. umowa o przeniesienie własności nieruchomości po winna być pod nieważnością sporządzona w formie aktu no tarialnego, to dokonanie w Izraelu darowizny co do nierucho mości położonej w Polsce, w formie prywatnej, wystarczającej według prawa miejscowego, nie rodzi w świetle art. 5 i 6 pr. miedz. pryw. (obecnie art. 12 i 25 § 2 pr. pryw. miedz, z 1965 r.) skutków prawnych w Polsce. (2 CR 1202/61 z dn. 27. 12. 1962 r., OSNCP 1/64, poz. 14; RPE 1/64, s. 383). Patrz ponadto poz.: 99, 651. Patrz także: AKT NOTARIALNY, CUDZOZIEMCY, CZYNNOŚCI NOTARIAL NE, DAROWIZNA, DAWNE USTAWODAWSTWO DZIELNICOWE, DECYZJA ADMINISTRACYJNA, DOŻYWOCIE, GOSPODARKA TERENAMI, KSIĘGI WIE CZYSTE, NAJEM, NIEFORMALNE UMOWY, NIERUCHOMOŚCI ODSTĘP COW OD NARODOWOŚCI, NIERUCHOMOŚCI OPUSZCZONE W ZWIĄZKU Z WOJNĄ, NIERUCHOMOŚCI PAŃSTWOWE, NIERUCHOMOŚCI PONIE MIECKIE, NIERUCHOMOŚCI WARSZAWSKIE, OGRANICZENIA OBROTU, OKUPACJA, PEŁNOMOCNICTWO I PRZEDSTAWICIELSTWO USTAWOWE, POZORNOŚĆ, PRAWO MIĘDZYCZASOWE, PRAWO PIERWOKUPU, PRAWO ZATRZYMANIA, REFORMA ROLNA I OSADNICTWO, SCALANIE I WY MIANA, SPRZEDAŻ, STOSUNKI MAJĄTKOWE MIĘDZY MAŁŻONKAMI, UCHYLENIE STĘ OD SKUTKÓW OŚWIADCZENIA WOLI, UGODA, UMOWĄ PRZEDWSTĘPNA, UMOWY DOTYCZĄCE SPADKU, WŁASNOŚĆ CZASOWA, WŁASNOŚĆ OSOBISTA I INDYWIDUALNA, ZADATEK, ZLECENTE DO NABYCIA NIERUCHOMOŚCI. .